Rektal prolapsus (makat sarkması)

Rektal prolapsus (makat sarkması) nedir?

Kalın bağırsağın son bölümü olan rektumun bağlarının gevşemesi sonucu anüsten (makattan) dışarı sarkması (çıkması) hastalığına verilen isimdir. Bu durumda rektumun içi dışına (eldiven parmağı şeklinde) çıkarak makattan dışarı sarkar. Hastaların yaşam kalitesini çok ciddi olarak bozmaktadır. Dışkı kaçırmaya (tutamamaya) neden olabilir. Bu hastalık genelde 50 yaş üstü kadınları etkilemektedir. Tedavi için ameliyat her zaman gerekmeyebilir ancak kesin tedavisi ameliyatla mümkündür.

Rektal prolapsus neden olur? Nasıl ortaya çıkar?

Rektal prolapsus gelişiminde birçok sebep bulunmuş olmasına rağmen kesin sebepler henüz bilinmemektedir. Hastaların %30 ile %67’si arasında kronik (müzmin) kabızlık (nadir dışkılama veya zorla dışkılama) bulunmakla birlikte %15’inde ishal de vardır. Rektal prolapsusun çok sayıda normal doğuma bağlı olduğu öne sürülmüştür ancak rektal prolapsus hastalarının %35’i hiç çocuk sahibi değildir veya erkek hastalardır.

Rektal prolapsus ve hemoroit arasındaki fark nedir?

Makattan kanama ve makattan dışarı sarkma gibi bazı belirtiler benzer olabilir. Hemoroitlerde dışarı sarkan sadece rektumun iç katmanı iken rektal prolapsusta rektumun tüm katları makattan dışarı sarkmaktadır. Hemoroitler makatın alt kısmında iken prolapsusta sarkma rektumun üst kısmından başlamaktadır.

Rektal prolapsus tanısı nasıl konur?

Hastayı dinleyerek ve makat muayenesi ile tanı çoğu durumda cerrah tarafından konabilir. Prolapsusu görebilmek için bazen hastanın bir süre ıkınması gerekebilir. Nadiren prolapsus ‘gizli’ veya içe doğru olabilir ve teşhisi zor olabilir. Bu durumlarda ‘defekografi’ testi ile tanı konabilir. Bu test hastanın ıkınması sırasında röntgen ışınları ile görüntü alınması şeklinde yapılır. Bu test hastaya ameliyat kararının verilmesinde yardımcı olur. ‘Manometre’ testi ile makat etrafındaki kasların fonksiyonu ölçülür. Bu kasların görevi dışkılama işlemi için gereklidir.

Rektal prolapsus nasıl tedavi edilir?

Kabızlık ve dışkılamada zorlanma rektal prolapsusa neden olabilir ancak bunları tedavi etmek bir kez ortaya çıktığında prolapsusu artık iyileştirmez. Cerrahi olarak prolapsusun tedavisinde çok sayıda yöntem vardır. Duruma göre karından veya makattan ameliyatlar yapılabilir. Karın ameliyatlarında açık veya kapalı yöntemler uygulanabilir. Kapalı ameliyatlarda ise laparoskopik veya robotik teknolojiden yararlanılabilir. Hangi ameliyatın uygulanacağına karar vermede hastanın durumu ve testlerin sonuçları çok önemlidir. Ameliyat seçenekleri arasında kalın bağırsağın (rektum) bir kısmının alınması (kısaltılması) ya da rektumun askıya alınarak sabitlenmesi vardır. Askı işlemi için yama (meş) kullanılabilir.

Tedavinin başarı oranı nedir?

Uygun ameliyat ile hastaların çoğu tedavi edilmekte veya şikayetleri azalmaktadır. Ameliyatın başarısında çok sayıda faktör etkilidir. Hastanın makat kaslarının durumu, prolapsusun içe ya da dışa doğru olması ve hastanın genel durumu önemlidir. Eğer makat kasları prolapsus nedeniyle ya da kendiliğinden gevşemiş ise ameliyat sonrası tekrar düzelebilirler. Ameliyatın tüm sonuçlarının görülebilmesi için bir yıl süre geçmesi gerekebilir. Ameliyat sonrası kabızlık ve dışkılama sırasında zorlanmadan kaçınılmalıdır.

*Buradaki metin genel bir bilgilendirme olup, hastalıklar değişkenlik gösterebileceğinden kişisel değerlendirme için cerrahınızla görüşünüz.

*Amerikan Kolon ve Rektum Cerrahları Derneği’nin hasta bilgilendirme broşürlerinden tercüme edilmiştir.